{"th-TH":"

ทำเมืองเก่าให้เป็นเมือง 15 นาทีของทุกคนกันเถอะ

เมือง 15 นาที ให้ความสำคัญกับการเข้าถึงเชิงอำนาจของมนุษย์ (Human-powered access) ที่ทุก คนควรจะมีสิทธิในการเข้าใช้งานหรือใช้บริการกิจกรรมด้านต่าง ๆ ได้จากศูนย์กลางชุมชนของพวกเขาเอง [1] เมือง 15 นาทีจึงเป็นเมืองแห่งการเดินเท้าที่มีกิจกรรมผสมผสานอยู่ใกล้ตัวและไม่ต้องพึ่งพาการใช้รถยนต์ใน ชีวิตประจำวัน อำนาจของพลเมืองในที่นี้จึงหมายถึงสิทธิขั้นพื้นฐานของการมีกิจกรรมและการบริการต่าง ๆ ใน ระยะใกล้ และการมีเส้นทางเดินเท้าเข้าถึงสิ่งเหล่านั้นโดยสะดวก

ย่านพระนครที่กินดี ขายดี ทำงานดีแต่ยังขาดสิ่งบริการเมืองอีกจำนวนมากนั้นจะเติมเต็มได้อย่างไร การเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ จากรัฐและพลเมืองมีส่วนช่วยได้หรือไม่

แหล่งอยู่อาศัยและการค้าเก่าและใหม่ที่อยู่ร่วมกันในย่านพระนคร (ภาพบริเวณตลาดท่าเตียน พ.ศ.2564)

แหล่งงานและย่านการค้าที่หนาแน่นมากที่สุดแห่งหนึ่งของพระนคร (ภาพซ้าย ตลาดพาหุรัด พ.ศ.2564) ตลาด แหล่งอาหารสด อาหารแห้ง ผัก ผลไม้ ที่สำคัญในย่านพระนคร (ภาพขวา ตลาดตรอกหม้อ พ.ศ.2566)

กรุงรัตนโกสินทร์มีหน่วยงานธุรกิจสร้างสรรค์เป็นจำนวนมากในด้านอาหารไทย ท่องเที่ยว แพทย์แผน ไทย งานฝีมือและหัตถกรรม การพิมพ์ การออกแบบ และส่วนใหญ่จำนวนมากกว่า 3,000 หน่วยงานเป็นธุรกิจ ขนาดเล็กที่กระจายเป็นกลุ่ม ๆ ไปตามถนนสายหลักและย่านการค้า เช่น บางลำพู-ข้าวสาร ถนนตะนาว ถนน ดินสอ ถนนบำรุงเมือง ย่านสามแพร่ง ย่านบ้านหม้อ ท่าเตียน ท่าพระจันทร์ ย่านพาหุรัด และย่าน ปากคลองตลาด แม้ว่าการคิดออกแบบและผลิตสินค้าด้วยตนเองจะเริ่มลดลงในย่านนี้แต่ปัจจุบันก็ยังเป็น แหล่งงานแหล่งธุรกิจด้านการชุบทอง เงิน นาค เครื่องทอง งานฝีมือ ประติมากรรม อาหารสัญชาติต่างๆ การ จัดพิมพ์ที่คงหลงเหลืออยู่ ตลอดจนธุรกิจสร้างสรรค์ที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวก็เพิ่มมากขึ้น [2]

แหล่งผลิตงานฝีมือที่อยู่คู่กับย่านพระนครมายาวนาน และมีระบบการผลิตที่ทำงานร่วมกันภายในชุมชนจนเป็นโครงข่าย เศรษฐกิจท้องถิ่น (ภาพซ้าย-แหล่งทำทองในเฟื่องทองตรอกวิสูตร พ.ศ.2565 ภาพขวา-แหล่งผลิตเครื่องสังฆภัณฑ์ จีวร พระพุทธรูป และอื่นๆ ตามแนวถนนบำรุงเมืองและชุมชนโดยรอบที่เชื่อมถึงกัน พ.ศ.2566)

พื้นที่ที่สามในเมือง 15 นาที

ย่านพระนครเป็นเมือง 15 นาทีที่เข้าถึงองค์ประกอบสำคัญในชีวิตประจำวันได้ภายในการเดินเท้า 15 นาที สามารถเข้าถึงแหล่งอาหาร ตลาด ร้านอาหาร ขนม เครื่องดื่ม ฯลฯ ที่รองรับการใช้ชีวิตประจำวันของ ผู้คนได้อย่างดี เข้าถึงแหล่งสินค้าอุปโภคบริโภคใกล้บ้าน มีสินค้าในชีวิตประจำวันและมีความพร้อมที่จะ ให้บริการแก่ทุกคน และก็มีแหล่งงานตอบรับความต้องการของคนหลากหลายกลุ่ม แต่สิ่งเหล่านั้นก็ยังไม่มาก พอเมื่อเราต้องการ “พื้นที่ที่สาม” มากกว่านี้

พื้นที่ที่สาม (Third place) คือ สภาพแวดล้อมทางสังคมที่อยู่นอกเหนือพื้นที่กิจกรรมปกติสองแห่ง ได้แก่บ้านและที่ทำงาน เราต้องการพื้นที่สามเพื่อพบปะคน พักผ่อน และทำกิจกรรมทางสังคมที่ตนเองสนใจ อื่น ๆ นอกเหนือจากแค่อยู่อาศัยและทำงาน (หรือเรียนหนังสือ) สิ่งเหล่านั้นยังช่วยเพิ่มการสังสรรค์ทางสังคม ผูกพัน รัก และหวงแหนเมืองให้แก่ผู้คน [3] และแน่นอนว่าเราต้องการพื้นที่ที่สี่ ห้า และมากกว่านั้นเพื่อ ตอบสนองความต้องการของเรา พื้นที่ที่สามจึงเป็นเพียงคำอุปมาที่ใช้เรียกร้องความต้องการกิจกรรมและสิ่ง บริการเมืองต่าง ๆ ที่ควรมีมากกว่ากิจกรรมจำเป็นต้องทำ

ร้อยละสัดส่วนจำนวนพื้นที่และสิ่งบริการเมือง 9 ด้านภายใต้การเดินเท้า 15 นาทีจากศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร ที่มา ศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally), 2567

ทางเท้าและแม่น้ำลำคลองไว้เดินเล่นออกกำลังกาย

แม้ว่าย่านพระนครเป็นแหล่งกินดี ขายดี ทำงานดีในระยะเดินเท้า 15 นาทีแต่ยังขาดแคลนพื้นที่ออก กำลังกายสำหรับคนทุกเพศวัย เช่น สวนชุมชน ลานชุมชน มุมเครื่องกีฬา หรือแม้แต่ถนนสีเขียวที่ส่งเสริมการ เดินหรือวิ่งออกกำลังกายในเมือง ยังขาดแคลนพื้นที่พักผ่อน พื้นที่สาธารณะ และพื้นที่นันทนาการประเภทต่าง ๆ ให้ผู้คนใช้งาน สูดอากาศ เดินเท้า หรือทำกิจกรรมกลางแจ้งได้และยังขาดทางเลือกของการเดินทางที่ หลากหลาย เมืองยังไม่ได้มุ่งเน้นให้ความสำคัญต่อการเดินและการใช้จักรยาน

ร้อยละสัดส่วนจำนวนพื้นที่และสิ่งบริการเมืองภายใต้การเดินเท้า 15 นาทีจากศาลาว่าการกรุงเทพมหานครที่แสดงให้เห็นว่ามี แหล่งอาหารมาก แต่ขาดแคลนพื้นที่นันทนาการ เดินทาง และออกกำลังกาย

ที่มา ศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally), 2567

การเดินทางโดยรถไฟฟ้าเข้ามาถึงย่านพระนครแล้ว แต่ยังต้องออกแบบเส้นทางเดินเท้าเชื่อมโยงและการนำทางจากสถานี รถไฟฟ้าไปยังแหล่งชุมชนต่าง ๆ ให้สะดวก ปลอดภัย และน่าเดิน (ภาพสถานีสามยอด พ.ศ.2563)

ย่านพระนครกินดีแต่ไม่มีที่เดินเล่นออกกำลังกาย หนึ่งในปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้อยู่ อาศัยให้เกิดโรคอ้วน ไขมันสะสม และเพิ่มความเสี่ยงด้านอื่นเรื้อรัง ในย่านเมืองเก่าที่มีอาคารและการใช้พื้นที่ หนาแน่นอาจจะไม่สามารถเพิ่มเติมสนามกีฬาหรือพื้นที่ออกกำลังกายได้โดยการสร้างใหม่ หากแต่ย่านเมืองเก่า ก็มีต้นทุนพื้นที่เดิมอยู่มากที่ควรนำมาฟื้นฟูและปรับเปลี่ยนใช้ให้เป็นพื้นที่นันทนาการและออกกำลังกายได้

ย่านพระนครเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีความพรุน (Permeability) ด้วยบล็อคถนนขนาดเล็กเอื้ออำนวยให้ เราสามารถเดินตามตรอกซอกซอยลัดเลาะไปมาได้ดีอยู่แล้ว การส่งเสริมการเดินเท้าให้น่าเดินเป็นภารกิจ สำคัญที่จะช่วยสร้างให้เป็นเมือง 15 นาทีที่เดินได้จริง อาจเริ่มต้นจากสถานีรถไฟฟ้าและท่าเรือที่ต้องวาง แผนการปรับปรุงเส้นทางเดินเชื่อมโยงไปพื้นที่อื่นให้มีพื้นผิวทางเท้าที่ดี ร่มรื่น และมีการนำทางที่ดีให้ผู้คนเดิน ได้อย่างปลอดภัยและมั่นใจ การเดินเท้าได้ดียังเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างเสริมสุขภาวะที่ดีให้เดินเล่นออกกำลัง กายได้

กรุงรัตนโกสินทร์มีรากฐานจากเมืองฐานน้ำ (Water-based city) ลำคลองดั้งเดิมสายต่าง ๆ อาจถูก แทนที่ไปแล้วด้วยถนนนับตั้งแต่การพัฒนาเมืองให้ทันสมัยตามแบบอย่างตะวันตกในช่วงรัชกาลที่ 4-6 [4] แต่ ลำคลองสายสำคัญก็ยังคงมีเหลืออยู่แต่ปล่อยทิ้งไว้เป็นพื้นที่หลังบ้านที่ขาดการดูแลฟื้นฟูให้เป็นโครงข่ายสีฟ้า และสีเขียวของเมือง (Blue and green infrastructure) ลำคลองสายต่าง ๆ ในย่านพระนครสามารถที่จะ รักษาไว้และพัฒนาให้เป็นทางเดินเล่นและพื้นที่ออกกำลังกายที่ปลอดภัยที่ช่วยเติมเต็มกิจกรรมต่าง ๆ ของ เมือง 15 นาทีได้

พื้นที่สีเขียวตามลำคลองสายต่าง ๆ ในย่านพระนครที่ควรรักษาไว้และพัฒนาให้เป็นทางเดินเล่นและออกกำลังที่ปลอดภัย และ ช่วยเติมเต็มกิจกรรมต่าง ๆ ของเมือง 15 นาที (ภาพบน-คลองหลอดวัดราชบพิธฯ พ.ศ.2565 ภาพล่าง-คลองหลอดวัดราช นัดดารามวรวิหาร พ.ศ.2565)

มุมเล็ก ๆ ในชุมชนที่ควรรักษาไว้พบปะคุยกัน

ย่านพระนครมีลักษณะเฉพาะประการหนึ่งคือบ้านและที่ทำงานเป็นที่เดียวกัน อาคารตึกแถวที่เรียงตัว ตามถนนสายต่าง ๆ เป็นทั้งที่อยู่อาศัยและที่ค้าขายมาแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน แต่ในขณะที่ย่านพระนครมีการอยู่ อาศัยและค้าขายจำนวนมากที่เราสามารถเดินหาสินค้าอุปโภคบริโภคและสินค้าในชีวิตประจำวันได้อย่าง สะดวกในระยะเดินเท้าไม่กี่นาทีแต่ย่านอยู่อาศัยแห่งนี้กลับมีพื้นที่ของการพบปะสังสรรค์ (Culture and community life) น้อยมาก พื้นที่หลายแห่งยังขาดแคลนพื้นที่หรือกิจกรรมส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน พูดคุย พบปะ สังสรรค์ หรือแม้แต่พักผ่อนชมการแสดงหรือนั่งเล่นร่วมกันได้

ร้อยละสัดส่วนจำนวนพื้นที่และสิ่งบริการเมืองภายใต้การเดินเท้า 15 นาทีจากศาลาว่าการกรุงเทพมหานครที่แสดงให้เห็นว่ามี แหล่งค้าขายและบริการมาก แต่ขาดแคลนพื้นที่พบปะสังสรรค์ของชุมชน

ที่มา ศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally), 2567

มุมนั่งเล่นในชุมชนที่ควรรักษาไว้และเติมเพิ่มในละแวกชุมชนต่าง ๆ (ภาพตรอกชุมชนใกล้คลองหลอดวัดราชบพิธฯ พ.ศ.2565)

ตรอก ซอก ซอยในชุมชนต่าง ๆ ของย่านเมืองเก่านี้มีความน่าสนใจ ส่วนใหญ่มีชีวิตชีวาอยู่แล้วตั้งแต่ อดีตถึงปัจจุบันและเป็นพื้นที่ว่างที่สำคัญของชุมชน ตรอกในย่านพระนครมีจำนวน 26 ตรอกที่ได้ประกาศ ลงทะเบียนทางหลวงท้องถิ่นไว้ เช่น ตรอกไก่แจ้ ตรอกเขียนนิวาส ตรอกศิลป์ ตรอกตึกดิน ตรอกวัดราชนัดดา เป็นต้น ตรอกในย่านเมืองเก่าเหล่านี้ยังมีลักษณะที่แตกต่างกันไปแบ่งได้เป็นตรอกชุมชน ตรอกตลาด และ ตรอกเส้นทางลัด ส่วนใหญ่แล้วมีการเข้าถึงเชื่อมโยงดี ปลอดภัย มีความหลากหลาย และสภาพแวดล้อมดี แต่ ไม่มีความสะดวกสบายมากนักเนื่องจากปัญหาพื้นผิวและสิ่งกีดขวางการเดินเท้า [5] อย่างไรก็ดี ตรอกในชุมชน ยังคงความสำคัญเป็นพื้นที่ที่สามของชุมชน หลายแห่งมีพื้นที่นั่งเล่นซึ่งอาจจะไม่ได้เป็นลานกิจกรรมขนาดใหญ่ แต่เป็นมุมเล็ก ๆ ที่รวมตัวกันของผู้คนในชุมชนที่ได้ตั้งโต๊ะและม้านั่งไว้ สิ่งละอันพันละน้อยเหล่านี้มีความสำคัญ สูงมากต่อการเติมเต็มเมือง 15 นาทีให้เป็นจริง

พื้นที่เรียนรู้นั่งเล่นใกล้ตัว

แม้ว่าย่านพระนครจะมีแหล่งทำงานจำนวนมาก แต่หลายพื้นที่ยังขาดแคลนพื้นที่เรียนรู้ทั้งในและนอก ระบบภายในระยะที่เดินไปได้จากบ้าน ขาดโอกาสให้ทุกคนสามารถเพิ่มพูนประสบการณ์ใหม่ ความรู้ใหม่ จาก การร่วมทำกิจกรรมเวริคช้อป ฟังบรรยาย หรือร่วมเสวนาในวาระต่าง ๆ

ร้อยละสัดส่วนจำนวนพื้นที่และสิ่งบริการเมืองภายใต้การเดินเท้า 15 นาทีจากศาลาว่าการกรุงเทพมหานครที่แสดงให้เห็นว่ามี แหล่งทำงานที่พบเจอได้ใน 15 นาที แต่กลับมีพื้นที่ดูแลสุขภาพและแหล่งเรียนรู้อยู่น้อยมาก

ที่มา ศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally), 2567

ตัวอย่างการเปลี่ยนวัดร้างให้เป็นพื้นที่นั่งเล่นสีเขียวของชุมชนและมีการจัดทำแผ่นแสดงข้อมูลทางศิลปะสถาปัตยกรรมที่ลบ เลือนไปจากวัดร้างเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ (ภาพการจัดกิจกรรม Unfolding Bangkok: Hidden Temples ณ วัดสวนสวรรค์ โดย ศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally) และ ภาควิชาศิลปสถาปัตยกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ร่วมกับ สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ พ.ศ.2565)

ย่านเมืองเก่านอกจากมีต้นทุนเดิมในพื้นที่เล็ก ๆ ตามตรอกซอกซอยแล้ว อาคารร้างและพื้นที่ไม่ได้ใช้ งานทั้งของรัฐและเอกชนก็มีอยู่มากเช่นกัน กรุงรัตนโกสินทร์ในเขตชั้นในและนอกระหว่างปี พ.ศ.2550-2566 มีการนำอาคารร้างไปใช้งานใหม่เป็นจำนวน 124 หน่วย แต่อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันก็ยังมีอาคารทิ้งร้างหรือ ไม่ได้ใช้งานเหลือเป็นจำนวนสูงถึง 664 หน่วย โดยเป็นอาคารร้างที่เกิดขึ้นใหม่สูงถึง 199 หน่วย ปัจจุบันมี ธุรกิจที่ปิดกิจการไปแล้วมากกว่า 750 ธุรกิจโดยไม่ได้ใช้งานเป็นอย่างอื่นหรืออาจจะเหลือเพียงการอยู่อาศัย อย่างเดียว [6] ข้อมูลเหล่านี้บ่งชี้ว่า ย่านพระนครมีโอกาสที่จะเติมเต็มเมืองโดยการเข้าใช้อาคารร้างหรือไม่ได้ ใช้งานเหล่านี้ให้เป็นพื้นที่ที่สามของเมือง ทั้งการทำงาน พักผ่อน นั่งเล่น หรือเรียนรู้ได้ด้วยความร่วมมือจากทุก ฝ่าย การสนับสนุนจากภาครัฐ หรือแม้แต่การขับเคลื่อนโดยภาคพลเมืองเอง

อาคารทิ้งร้างหรือใช้งานไม่เต็มศักยภาพ พ.ศ.2566 ในกรุงรัตนโกสินทร์

ที่มา สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน). (2566). การสำรวจและประเมินศักยภาพย่านเศรษฐกิจ สร้างสรรค์ในกรุงเทพมหานคร. กรุงเทพ: สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน)

เดินผ่านได้เข้าถึงดี

เมือง 15 นาที คือ ย่านชุมชนที่เปิดโอกาสให้ผู้คนเข้าถึงทุกสิ่งได้ภายในระยะการเดินเท้าจากบ้านของ พวกเขาเอง ประเด็นสำคัญ 2 ด้านของการออกแบบเมืองจึงเป็นเรื่องของ “การเข้าถึง” และ “การมีทุกสิ่ง” ที่ คนในละแวกนั้น ๆ ต้องการ [7]

การทำเมืองให้เป็น 15 นาทีที่ทุกคนมีสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ครบครัน เริ่มต้นที่ความง่ายของ การเดินทาง โดยมีเรื่องการเดินเท้าในละแวกบ้านและย่านชุมชนเป็นสำคัญ ดังนั้น การเดินเท้าจะต้องสะดวก ที่สุดและร่นระยะเวลาการเดินเท้าให้ได้มากที่สุด จุดเริ่มต้นของระยะเดินเท้า 15 นาทีนับเริ่มจากบ้านหรือ ชุมชนทุกแห่ง ออกแบบเส้นทางให้น่าเดิน สยบการจราจร (Traffic calming) โดยลดความเร็วรถยนต์และ แบ่งปันพื้นที่เพื่อการเดินเท้าที่เป็นมิตรมากขึ้น ขยายทางเท้า สร้างเส้นทางสีเขียวที่ร่มรื่นน่าเดิน

ประเด็นขบคิดคือเราจะเปิดโอกาสให้เกิดการ “เดินผ่าน เดินลัด เดินทะลุ” ในเมืองให้มากที่สุดได้ อย่างไร เช่น การเปิดหรือแบ่งปันช่องทางเดินผ่านที่ดินของรัฐและเอกชนจากฝากหนึ่งไปอีกฝากของถนน การ เปิดสวนสาธารณะและวางเส้นทางให้คนเดินลัดจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่งได้เร็วขึ้น หรือ การยินยอมให้คน ทั่วไปเดินทะลุพื้นที่หรืออาคารขนาดใหญ่ เช่น อาคารราชการ วัด โรงเรียน สำนักงาน โดยมีการควบคุมความ ปลอดภัยตามความเหมาะสม หากเป็นเช่นนี้แล้วเมื่อเราเดินผ่าน เดินลัด เดินทะลุได้ สิ่งที่เคยอยู่ไกลและเดินไป ไม่ถึง ก็ย่อมใกล้ขึ้นมาในทันที

ตรอกเดินทะลุกลุ่มตึกแถวของทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ ที่เปิดให้คนทั่วไปเดินทะลุผ่านจากถนนจักรเพชรไปยังริมคลองโอ่ง อ่าง ซึ่งส่งเสริมให้ผู้คนเดินไปยังจุดหมายได้ใกล้มากขึ้น (พ.ศ.2565)

การเพิ่มขยายเส้นทางเดินเท้าโดยการทดลองขีดสีตีเส้นเพื่อสนับสนุนให้เกิดการเดินเท้าได้สะดวกในย่านพระนคร (ภาพจาก การดำเนินงานโครงการเครือข่ายเมืองที่มีสุขภาพดี (Partnership for Healthy Cities, PHC) ดำเนินการโดย สำนัก

การจราจรและขนส่ง กรุงเทพมหานคร ร่วมกับ มูลนิธิสถาบันการเดินและการจักรยานไทย และศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally) ด้วยการสนับสนุนจาก Vital Strategies และมูลนิธิบลูมเบิร์ก พ.ศ.2566)

เปลี่ยนกิจกรรมเดี่ยวมาเป็นกิจกรรมผสม

การสร้างเมือง 15 นาทีไม่ใช่แค่ให้ผู้คนเดินไปหาแต่ต้องเพิ่มกิจกรรมเมืองให้มาอยู่ใกล้ตัว แม้ว่าเรา อาจจะเริ่มต้นสร้างเมืองให้เดินผ่านได้เข้าถึงดีแต่สิ่งนั้นยังไม่ใช่ทั้งหมดของการมีเมืองที่ดี กุญแจสำคัญคือไม่ใช่ แค่การนำพาคนให้เดินได้สะดวกไปสู่สิ่งที่เขาต้องการ แต่ต้องนำกิจกรรมเมืองที่คนต้องการเข้ามาอยู่ในถิ่นของ พวกเขา ทุกสิ่งที่จำเป็นในชีวิตประจำวันทั้งแหล่งอาหาร งาน กีฬา เล่น เรียนรู้ พักผ่อน ฯลฯ ต้องเพิ่มเข้ามาให้

อยู่ใกล้มากที่สุด แน่นอนว่าเราเริ่มตั้งคำถามที่เวลาเดินเท้า 15 นาทีที่ควรมีทุกสิ่ง แต่ยิ่งอยู่ใกล้กว่านั้น เดินเท้า เข้าถึงได้ในเวลาที่น้อยกว่านั้นเช่น 5 นาที (ระยะทาง 400 เมตร) หรือ 10 นาที (ระยะทาง 800 เมตร) จาก บ้าน ก็ย่อมเปิดโอกาสให้เด็กและผู้สูงอายุเข้าถึงได้ง่ายมากขึ้นด้วย

การปรับใช้ศาลาว่าการกรุงเทพมหานครโดยเปิดให้คนเดินทะลุผ่านสองฝั่งอาคารระหว่างถนนดินสอและถนนศิริพงษ์ และ ทดลองเปลี่ยนลานกลางแจ้งด้านในศาลาว่าการฯ ให้มีพื้นที่People Pavilion ที่นั่งเล่นได้ทั้งของเด็กและผู้ใหญ่กิจกรรมการ แสดงดนตรี ตลาดนัดสร้างสรรค์ และการจัดนิทรรศการให้ความรู้ ซึ่งช่วยเติมเต็มเมือง 15 นาที (ภาพจากเทศกาลงาน ออกแบบกรุงเทพ ย่านพระนคร พ.ศ.2566 จัดโดย ศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally) คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัย ศิลปากร กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ร่วมกับสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ และภาคีเครือข่ายนัก ออกแบบจำนวนมาก)

ภาครัฐ เอกชน และทุกฝ่าย จำเป็นต้องรื้อล้างวิธีคิดแบบเดิมของการสร้างอาคารที่มีกิจกรรมเดี่ยว (Single use) มาสู่การออกแบบอาคารและพื้นที่ที่มีกิจกรรมผสม (Mixed use) ให้มากที่สุดเท่าที่กระทำได้ใน แต่ละที่ ในแต่ละย่าน และในแต่ละอาคาร [8] อาคารหรือตึกแถวเพียงหนึ่งหลังก็มีส่วนช่วยสร้างเมือง 15 นาที โดยเติมการใช้งานอื่นเข้าไป มีมุมเล็ก ๆ ที่เปิดให้คนทั่วไปมานั่ง มาเรียนรู้ พูดคุย มีที่ให้ยืดเส้นสาย หรือแม้แต่ อาคารราชการที่ยินยอมให้เกิดกิจกรรมหมุนเวียนอื่น ๆ เกิดขึ้น ณ นอกเวลาราชการ เพื่อให้ผู้คนเดินผ่าน

นั่งเล่น ชมการแสดง เวริคช้อป หรือมีกิจกรรมให้ชุมชน

สิ่งเหล่านี้ต้องการภาครัฐให้เข้ามาสนับสนุน แต่สำหรับพวกเราชาวพลเมืองนั้นก็ต้องเริ่มต้นไปด้วย เช่นกัน อาจจะเริ่มจากการทดลองที่จะปรับเปลี่ยนพื้นที่ของเราเอง ทดลองให้คนทั่วไปเดินผ่านพื้นที่ของเรา ช่วยสร้างความใกล้ให้เมือง ช่วยเพิ่มต้นไม้สร้างความร่มรื่นเข้าไปสักหน่อย แล้วทดลองให้คนทั่วไปมาใช้พื้นที่ มุมเล็ก ๆ นั้นเพื่อนั่งเล่นพูดคุยกัน ทดลองให้ศิลปินหรือเยาวชนมาทำกิจกรรมหมุนเวียนบนพื้นที่เปิดนั้นได้ใน บางเวลา การเปลี่ยนพื้นที่จอดรถริมถนนบางส่วนมาเป็นพื้นที่นั่งเล่นของเมือง (Parklet)

การทดลองที่จะแปลงเมืองร่วมกันนี้เป็นหน้าที่ของทุกคน สิ่งละอันพันละน้อยของการเติมพื้นที่ที่สาม นอกจากบ้านและที่ทำงานให้เมืองนี้จะเป็นพลังสำคัญของการทำเมืองธรรมดา ๆ ให้ดีต่อกายและใจในทุกวัน เพื่อสร้างเมืองธรรมดาของเราให้ไม่ธรรมดา เป็นเมือง 15 นาทีที่เราจะมีทุกสิ่ง รัก และหวงแหนอย่างที่สุด

บรรณานุกรม

[1] Duany, Andres., and Steuteville, Robert. (2022). From slogan to substance, planning the 15-minute city. เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2567. เข้าถึงได้จาก https://www.cnu.org/publicsquare/2022/12/13/slogan substance-planning-15-minute-city

[2] สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน). (2566). การสำรวจและประเมินศักยภาพย่านเศรษฐกิจ สร้างสรรค์ในกรุงเทพมหานคร. กรุงเทพ: สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน)

[3] Odenburg, Ray. (1999). The Great Good Place. Boston: Da Capo Press.

[4] สิงหนาท แสงสีหนาท. (2563). “ถิ่นที่วิวัฒน์จากคลองลัดถึงซอยลัด ความเป็นเมืองที่ถูกปรับเปลี่ยนจากเมืองฐานน้ำสู่เมือง ฐานบกของกรุงเทพ.” วารสารวิชาการ หน้าจั่ว วาดวยประวัติศาสตรสถาปตยกรรมและสถาปตยกรรมไทย ฉบับที่ 17 เล่ม ที่ 1. หน้า 92 ถึง 125.

[5] ภัทรวดี เพชรประกอบ. (2563). การศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเดินเท้า กรณีศึกษาตรอกในเขตพระนคร. การ ค้นคว้าอิสระในหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการออกแบบชุมชนเมือง. มหาวิทยาลัยศิลปากร

[6] สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน). (อ้างแล้ว)

[7] Noworól, Aleksander., Kopycinski, Piotr., Hałat, Paweł., Salamon, Jeremiasz., and Hołuj, Artur. (2022). The 15-Minute City—The Geographical Proximity of Services in Krakow. เข้าถึงเมื่อ 12 มกราคม 2567 เข้าถึงได้ที่ https://www.mdpi.com/2071-1050/14/12/7103.

[8] Pozoukidou, Georgia. and Chatziyiannaki, Zoi. (2021). 15-Minute City: Decomposing the New Urban Planning Eutopia. Sustainability, 13 (2) , 928. เข้าถึงเมื่อ 12 มกราคม 2567 เข้าถึงได้ที่ https://www.mdpi.com/2071-1050/13/2/928

","en-US":"

ทำเมืองเก่าให้เป็นเมือง 15 นาทีของทุกคนกันเถอะ

พื้นที่ที่สามในเมือง 15 นาที

ทางเท้าและแม่น้ำลำคลองไว้เดินเล่นออกกำลังกาย

ที่มา ศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally), 2567

มุมเล็ก ๆ ในชุมชนที่ควรรักษาไว้พบปะคุยกัน

ที่มา ศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally), 2567

พื้นที่เรียนรู้นั่งเล่นใกล้ตัว

ที่มา ศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally), 2567

อาคารทิ้งร้างหรือใช้งานไม่เต็มศักยภาพ พ.ศ.2566 ในกรุงรัตนโกสินทร์

เดินผ่านได้เข้าถึงดี

เปลี่ยนกิจกรรมเดี่ยวมาเป็นกิจกรรมผสม

นั่งเล่น ชมการแสดง เวริคช้อป หรือมีกิจกรรมให้ชุมชน

บรรณานุกรม

[3] Odenburg, Ray. (1999). The Great Good Place. Boston: Da Capo Press.

[6] สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน). (อ้างแล้ว)